Uzinduzi wa Mahitaji ya Teknolojia (TNA) | Hotuba ya Deodat Maharaj, Mkurugenzi Mkuu wa UNTB

• Mheshimiwa Waziri,
• Waheshimiwa,
• Mratibu Mkazi wetu Ad Interim na UNDP RR na wanachama wa UN Family
• Wadau mashuhuri kutoka sekta nyingi,
• Waheshimiwa Washirika kutoka Mamlaka ya Kimataifa ya Bahari,
• Wawakilishi kutoka Mamlaka ya Uvuvi wa Bahari Kuu,
• Washirika wetu kutoka Shirika la Usanifu wa Mazingira Duniani na Utoaji Leseni ya Athari
• Wadau na washiriki, Mabibi na mabwana,
• Wajumbe wa Vyombo vya Habari

Habari za asubuhi.

Ni heshima kubwa kuwa hapa Dar es Salaam kwa ajili ya uzinduzi wa Tathmini ya Mahitaji ya Teknolojia ya Tanzania, au TNA ambayo inaangalia jinsi teknolojia na ubunifu vinaweza kusaidia kuleta mabadiliko nchini Tanzania. Sisi katika Benki ya Teknolojia ya Umoja wa Mataifa kwa LDCs tukiwa na jukumu la kutumia teknolojia na uvumbuzi ili kusaidia nchi 44 wateja wetu kuharakisha maendeleo yao tunafurahi kuwa hapa. Hapo awali, napenda kutoa shukurani zangu za dhati kwa wenye mamlaka hapa tulioshirikiana nao kwenye TNA hii; kimsingi Mamlaka ya Kimataifa ya Bahari na Mamlaka ya Uvuvi wa Bahari Kuu pamoja na Wizara nyinginezo kama vile Wizara ya Uchumi wa Bluu na Uvuvi, Wizara ya Kilimo na taasisi zilizoshiriki kikamilifu na kuchangia mchakato huo zikiwa kama kamati ya ushauri iliyopitia na kuthibitisha kwa makusudi uchambuzi na matokeo. Tuna deni kubwa kwa Mratibu Mkazi wetu wa Umoja wa Mataifa na Familia ya Umoja wa Mataifa kwa msaada wao mkubwa.

Kabla sijaendelea, itakuwa ni kosa kwangu bila kutaja kwamba inanipa furaha ya pekee kuwa katika ardhi hii nzuri, ambayo ilikuwa chapisho langu la kwanza nilipoanza kazi yangu ya maendeleo. Hadi leo, nina kumbukumbu nzuri, ninahifadhi urafiki wa kudumu na mafunzo niliyojifunza kutoka kwa nchi hii ya ajabu. Nina deni kubwa la kuishukuru Tanzania na watu wake.

Sasa kwenye jambo kuu kwenye ajenda, uzinduzi wa Tathmini hii ya Mahitaji ya Teknolojia ambayo inaashiria wakati muhimu katika safari ya Tanzania kuelekea uchumi unaoendeshwa na maarifa, uchumi wa viwanda, unaosimikwa kithabiti katika sayansi, teknolojia na uvumbuzi.

Matokeo ya TNA ya Tanzania yanawiana kwa kina na vipaumbele vya kitaifa vilivyoainishwa katika Dira ya Maendeleo ya Tanzania 2050 na Dira ya Zanzibar 2050. Dira hizi kabambe zinasisitiza uanzishwaji wa viwanda na mabadiliko ya kiteknolojia ili kukuza ukuaji endelevu. Kilimo, kama uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania na uhasibu kwa wastani wa 67% ya jumla ya ajira, imetambuliwa na TNA kama sekta ya msingi yenye uwezo mkubwa wa kisasa, kuongezeka kwa tija, na kuongeza thamani. Vile vile, uchumi wa bluu unatambuliwa kama mipaka ya kimkakati ya ukuaji, inayotoa fursa muhimu kwa maisha, usalama wa chakula, na bioanuwai, haswa kwa jamii za pwani na visiwani. Na ukanda wa pwani wa kilomita 1424, uwezo ni mkubwa sana.

Sekta hizi—kilimo na uchumi wa bluu—zinapewa kipaumbele katika TNA kutokana na uwezo wao wa juu zaidi wa kuzalisha ajira, kuongeza mauzo ya nje, na kustawisha uhusiano muhimu wa sekta mtambuka. Zaidi ya hayo, uchimbaji madini na utengenezaji vinatambuliwa na TNA na maono ya kitaifa kama viwezeshaji vilivyounganishwa vya mabadiliko ya kimuundo, hasa pale yanapotolewa kusaidia kilimo na maendeleo ya uchumi wa bluu.

TNA hutumika kama chombo cha kisera cha vitendo, kutoa mwongozo unaotegemea ushahidi kuhusu wapi na jinsi ya kuwekeza katika teknolojia muhimu, ikionyesha wito wa maono ya kitaifa wa kuweka kipaumbele kwa mkakati kutokana na rasilimali chache. Hasa, TNA inapendekeza kuwekeza miongoni mwa zingine katika kategoria mbili za msingi za mahitaji ya teknolojia: Teknolojia za Usimamizi wa Data na Teknolojia ya Hali ya Hewa-Climate.

Chini ya Usimamizi wa Data, masuluhisho yanayopendekezwa yanajumuisha mifumo ya kidijitali ya mifumo ya data ya ugani wa kilimo na uvuvi, pamoja na zana za utambuzi wa mbali za ufuatiliaji wa rasilimali za mazingira na baharini. Kwa Teknolojia ya Hali ya Hewa-Smart, suluhu muhimu zilizoangaziwa ni mbinu za utamaduni wa tishu ili kuimarisha kilimo cha mwani na mifumo ya ufuatiliaji wa kielektroniki ili kusaidia kufuata na kustahimili baharini.

Teknolojia hizi sio tu kwamba zinahusu sekta mahususi bali pia zina thamani mtambuka katika TEHAMA, elimu, madini, viwanda na nishati, na hivyo kuchangia katika malengo mapana ya Tanzania ya kukabiliana na hali ya hewa, usalama wa chakula na mtaji wa watu wenye ujuzi wa kidijitali. Kwa mfano, katika kilimo, TNA inaangazia zana za kilimo cha usahihi kama vile umwagiliaji kwa njia mahiri ya hali ya hewa na programu za rununu kwa taarifa za wakati halisi. Katika uchumi wa bluu, inaelekeza kwenye mifumo ya ufuatiliaji wa kielektroniki wa baharini na mifumo ya ufuatiliaji wa meli ili kuimarisha utawala wa baharini na kupambana na uvuvi haramu.

Zaidi ya hayo, TNA inakamilisha moja kwa moja Sera ya Kitaifa ya Uchumi wa Bluu (Aprili 2024), ambayo inakubali uwekezaji uliogawanyika zamani na inataka juhudi za kimkakati, zilizoratibiwa- pia kwa mwelekeo ambao Mamlaka ya Kimataifa ya Bahari imeweka duniani kote.

Hii inanileta kwenye kipengele muhimu cha utekelezaji jumuishi. Mbinu ya TNA ya Benki ya Teknolojia ya Umoja wa Mataifa haijaundwa kama jukumu la kutoka juu chini, lakini kama zoezi shirikishi, kutoka chini kwenda juu. Inashirikisha wadau mbalimbali—kutoka wizara za serikali na wataalamu wa kiufundi hadi sekta binafsi, wasomi na jumuiya za mitaa. Mtazamo huu mjumuisho unahakikisha kwamba mahitaji ya teknolojia yaliyotambuliwa na masuluhisho yanayopendekezwa sio tu yanafaa kiufundi lakini pia yanafaa ndani, yanafaa kiuchumi, na yanakubalika kijamii. Inajenga umiliki wa pamoja, ambao ni muhimu ili kuhakikisha kuwa uwekezaji katika teknolojia unasawazishwa katika sekta na mipango ya maendeleo ya kitaifa.

TNA hii sio tu chombo cha Benki ya Teknolojia ya Umoja wa Mataifa au serikali ya Tanzania pekee. Inatumika kama nyenzo muhimu kwa sekta ya kibinafsi, inayoongoza majukumu yao kama adapta, watumiaji na watekelezaji wa teknolojia iliyopendekezwa. Nilikutana mapema wiki hii na Bw. Gilead Teri, Mkurugenzi Mtendaji wa Kituo cha Kukuza Uwekezaji ili kujadili jinsi tunavyoweza kusaidia maendeleo ya mradi mmoja unaotokana na TNA hii kupeleka sokoni kwa uwekezaji wa kibinafsi.

Ninaamini kuwa TNA hii pia ni nyenzo ya lazima kwa Timu yetu ya Umoja wa Mataifa nchini Tanzania, inayowawezesha kubuni miradi yenye ushahidi katika anga ya teknolojia na ubunifu inayofungua mipaka mpya ya fursa na hivyo kutengeneza nafasi za kazi na fursa.

Zaidi ya hayo, kwa Nchi Wanachama, zinazowakilishwa na mabalozi leo, TNA hii inatoa ramani ya wazi ya ushirikiano katika maendeleo na mpito wa Tanzania. Na kwa washirika wa maendeleo, kama vile Shirika la Usanifu wa Mazingira Duniani (WEDO) na tukio muhimu la Mpango wa Utoaji Leseni wa Athari, TNA inatoa maeneo madhubuti ya ushirikiano wa kimkakati na uwekezaji. Kwa kukuza uelewa huu wa pamoja na dhamira kwa wahusika wote muhimu hawa, TNA inafanya kazi kama dira yenye nguvu kwa Tanzania kama LDC katika safari yake ya kuelekea kwenye mabadiliko ya kiuchumi, inayoongoza mageuzi ya kimkakati, uwekezaji, na ushirikiano mkubwa wa kitaaluma kati ya sekta ya umma na sekta binafsi ili kuendesha maendeleo yenye msingi wa uvumbuzi.

Ninafuraha hasa kwamba wenzetu kutoka Mamlaka ya Uvuvi wa Bahari ya Kina watakuwa wakitoa wasilisho la kina kuhusu matokeo na mapendekezo mahususi ya TNA. Lengo letu ni kutafsiri matokeo haya katika miradi na mipango ya majaribio lengwa, kuweka njia ya mafanikio ya kiteknolojia ya Tanzania na maendeleo endelevu yanayotengeneza ajira na fursa kwa watu wake.

Asante Sana